Управување со ризици во градежништвото - како се води регистар на ризици
Секој што водел градилиште го знае овој разговор. Нешто тргнало наопаку - арматурата доцни, при ископот излегла подземна вода, подизведувачот не дошол две недели - и некој вели: „Знаевме дека може да се случи." Често навистина знаеле. Само никој не го запишал, никој не одлучил што да се направи и никој не се вратил на прашањето додека не станало доцна.
Управувањето со ризици е обид овој разговор да се води пред проблемот, а не по него.
Што е ризик во градежништвото
Ризик е нешто што сѐ уште не се случило, но може да се случи, и ако се случи, ќе ве чини нешто. Најчесто пари или време, понекогаш квалитет, а во најлош случај здравјето на луѓето на градилиштето.
Корисно е да се разделат две работи што во разговор се мешаат: од каде доаѓа ризикот и што засега. Дождливата сезона за време на покривните работи доаѓа од временските услови, но го засега рокот. Нејасна клаузула во договорот доаѓа од договорот, но ги засега парите. Ако ризиците ги подредите по извор, гледате каде се слабите точки на фирмата. Ако ги гледате по последица, гледате што точно му се заканува на објектот.
Типичните извори на ризик на едно градилиште се прилично постојани:
- проектот - грешки, пропусти, промени во текот на изведбата;
- почвата - неочекувани геолошки услови, подземни води, затекнати подземни инсталации;
- безбедноста - работа на висина, ископи, тешка механизација;
- изведбата - технолошки грешки, неквалитетни материјали;
- луѓето и машините - недостиг на работници, дефекти на механизацијата;
- доставите - задоцнети или поскапени материјали;
- подизведувачите - доцнење, недоволен капацитет, стечај;
- парите - задоцнети плаќања од нарачателот, ценовни скокови;
- договорот - спорови, пенали, промени во опфатот;
- времето - дожд, мраз, ветер, горештина;
- дозволите - согласности и приклучување кон мрежите;
- околината - соседи, жалби, сообраќај, бучава и прашина.
Зошто воопшто да се занимавате со ова
Градежните фирми ретко пропаѓаат поради еден голем проблем. Почесто причината е натрупување на мали, предвидливи работи, од кои секоја изела по малку од добивката. Повеќето од нив некој на градилиштето ги насетил навреме.
Регистарот на ризици не ја предвидува иднината. Тој прави три поскромни и покорисни работи. Прво, нејасната загриженост ја претвора во конкретен запис со име и одговорно лице. Второ, ве тера редовно да се враќате на ризикот, наместо да се сетите на него дури кога ќе се случи. И трето, остава трага - кога на следниот објект ќе се појави истата ситуација, има каде да се види што функционирало.
Има и попрозаична причина. Сѐ повеќе нарачатели, особено кај јавните набавки и договорите FIDIC, очекуваат изведувачот да покаже дека управува со своите ризици. Регистарот е наједноставниот доказ.
Како се оценува ризик
Најраспространетиот метод, сосема доволен за праксата, е со две скали од 1 до 5.
Веројатност - колку е веројатно да се случи:
| Оценка | Опис |
|---|---|
| 1 | Ретко - под 10% |
| 2 | Малку веројатно - од 10% до 30% |
| 3 | Можно - од 30% до 50% |
| 4 | Веројатно - од 50% до 80% |
| 5 | Речиси сигурно - 80% и повеќе |
Влијание - колку тешко би било ако се случи. Тука е важно скалата да биде опишана со конкретни прагови, инаку секој оценува „по чувство" и оценките на двајца луѓе не можат да се споредат. За парите, на пример, праговите можат да бидат во однос на договорената вредност на објектот: под 1% е незначително, меѓу 5% и 10% е големо, над 10% е тешко. За безбедноста скалата оди од „само прва помош" до „смртен случај".
Кога еден ризик засега повеќе работи истовремено, влијанието се оценува според најтешката од нив. Ако доцнењето на кран значи и една недела доцнење и опасност при рачно пренесување товари, меродавна е безбедноста.
Производот на двете оценки го дава степенот на ризик од 1 до 25:
- 1-4 - низок. Се следи, но не бара посебни активности.
- 5-12 - среден. Бара мерки и одговорно лице.
- 15-25 - висок. Бара внимание веднаш и редовен преглед.
Поставени во табела пет на пет, со веројатноста по едната оска и влијанието по другата, ризиците формираат матрица на ризици. Таа е најбрзиот начин да ја видите состојбата на објектот со еден поглед: колку работи стојат во црвениот агол и дали тој се полни или се празни.
Што се прави со еден ризик
Оценката сама по себе не менува ништо. Она што го намалува ризикот се мерките: конкретни активности со извршител и рок. „Да внимаваме со ископот" не е мерка. „Геодет да ги сними постојните инсталации до петок" е мерка.
Еден ризик минува низ неколку состојби. Заведен е, потоа оценет, потоа по него се спроведуваат мерки. На крајот има два исхода. Или опасноста поминува и ризикот се затвора, или се случува и ризикот е настанат. Вториот случај не е неуспех на регистарот. Токму тогаш запишаното има најголема вредност, бидејќи мерките се веќе договорени и луѓето знаат што да прават.
Најважното во целиот процес е редовниот преглед. Ризик оценет еднаш на почетокот на објектот и заборавен е речиси исто толку бескорисен колку и ризик што воопшто не е запишан. Околностите се менуваат: ископот завршува, добавувачот се менува, доаѓа зимата. Добро е, колку е повисок ризикот, толку почесто да се погледнува.
Како работи регистарот на ризици во Construction Team
Во Construction Team регистарот на ризици се наоѓа во делот „Терен" и во табот „Ризици" на секој објект. Еве како описаното погоре изгледа во пракса.
ConstructionTeamПребарување на документи, контрагенти, договори...⌘KНов од датотека18ДАДемо Администратор
Регистар на ризици
Терен / Ризици
Преглед по објект
Сите ризици по објектите на едно место. Прегледот горе покажува каде прво да погледнете: активни високи, истечени прегледи и уште неоценети.
Заведување
Со копчето „Нов ризик" внесувате наслов („Што може да се случи?"), објект и категорија. Категориите се дванаесетте извори од списокот погоре плус „Друга", и покрај секоја има кратко објаснување што опфаќа. По желба додавате опис, локација на објектот (на пример „Секција Б, кат 3") и означувате што засега ризикот: цена, рок, квалитет или безбедност. Секој ризик добива број од видот RSK со кодот на објектот, така што на оперативен состанок може да се зборува за конкретен запис.
Ризиците ретко се раѓаат на биро. Обично произлегуваат од нешто друго: барање до проектантот, дефект, состанок или запис во дневникот на градилиштето. Затоа во овие четири записи има копче „Заведи како ризик". Тоа ја отвора формата со полиња пополнети од изворот, а потоа ризикот останува поврзан со записот од кој тргнал. Кога ќе го отворите дефектот, ги гледате и ризиците заведени од него.
Оценка
Копчето „Оцени" ги отвора веројатноста и влијанието. Ако не сте означиле што засега ризикот, системот нема да ви дозволи да го оцените, бидејќи без тоа не е јасно по која скала се мери влијанието. Покрај полињата има „Дефиниции на скалите" со праговите за секоја димензија, за сите да оценуваат на ист начин.
Степенот на ризик се пресметува сам и ризикот добива боја: зелена, жолта или црвена, а неоценетите се сиви. При секоја оценка можете да оставите забелешка што било разгледано.
Одговорен и мерки
Секој ризик може да има одговорен за ризикот - лицето што го следи. Тоа добива известување кога ќе биде посочено.
Мерките се додаваат една по една. Секоја има опис, рок и извршител. Извршителот може да биде ваш колега или само име, на пример подизведувач што нема сметка во системот. Кога мерките навистина ќе почнат, ризикот се означува како „Мерки во тек". Мерките со поминат рок се гледаат веднаш.
Преглед и потсетници
Секој ризик има датум за следен преглед, што системот го предлага сам според степенот: висок по 7 дена, среден по 14, низок по 30. Неоценетите се прегледуваат во рок од една недела, за да не останат бескрајно без оценка. Датумот може рачно да се смени, ако знаете подобро.
Кога прегледот ќе се приближи, одговорниот добива потсетник. Ако нема одговорен или тој веќе не е во фирмата, потсетникот не исчезнува, туку оди кај друг човек со пристап до ризиците. Истото важи и за роковите на мерките.
Ако сте го погледнале ризикот и ништо не се променило, копчето „Прегледан без промена" го запишува прегледот и го поместува следниот датум. Во списокот можете да изберете повеќе ризици одеднаш и да ги потврдите заедно, што штеди време на неделниот оперативен состанок.
Затворање и настанување
Ризикот се затвора со кратка забелешка зошто, на пример „Ископните работи завршија без свлекување". Отворените мерки по него се откажуваат, а потсетниците престануваат.
Ако ризикот се случи, го означувате како настанат, со датум и опис на последиците. Прегледот престанува, но мерките остануваат како одговор на настанот и продолжуваат да потсетуваат. Последиците можат да се дополнат подоцна, кога реалните трошоци и доцнење ќе станат јасни. Ако сте затвориле ризик пребрзо, може повторно да се отвори.
Секоја оценка, секој преглед и секоја промена на статусот остануваат во историјата на ризикот. Така по неколку месеци се гледа не само каде е ризикот сега, туку и како стигнал дотаму.
Целокупната слика
Списокот на ризици се филтрира по објект, категорија, статус, степен на ризик, одговорен и истечен преглед. На објектот има матрица на ризици пет на пет: кликнете на ќелија и гледате точно кои ризици стојат во неа. Покрај неа има преглед со трите бројки што заслужуваат внимание - активни високи ризици, истечени прегледи и неоценети.
Регистарот може да се преземе како PDF или Excel со филтрите и редоследот што сте ги избрале во списокот. Во PDF-от покрај секој ризик стојат почетната и тековната оценка, така што се гледа дали мерките дале резултат. Практично е за извештај или за разговор со нарачателот.
Што останува за вас
Системот не знае кои ризици ги има на вашиот објект. Не може да процени дали подизведувачот ќе се снајде, ниту колку е веројатно општината да ја одложи согласноста. Тој го чува запишаното, потсетува и ја покажува сликата, но размислувањето им останува на луѓето што го познаваат објектот.
Не очекувајте ни регистарот да биде полн од првиот ден. Добар почеток се пет-шест ризици за кои тимот и онака зборува на секој оперативен состанок. Кога прегледот ќе стане навика, списокот расте сам.
Од каде да започнете
- Соберете ги на една маса раководителот на објектот, техничкиот раководител и човекот задолжен за набавки.
- Секој ги кажува трите работи што најмногу го загрижуваат на овој објект.
- Запишете ги како ризици, оценете ги и определете одговорен за секој.
- За секој висок ризик запишете барем една мерка со рок.
- Ставете го прегледот на ризиците како постојана точка на неделниот оперативен состанок.
Тоа е доволно. Сложените методи имаат свое место кај големите проекти, но на повеќето објекти разликата не ја прави методот, туку тоа дали некој воопшто се враќа на списокот.
Поврзани статии
Често поставувани прашања
Што е регистар на ризици во градежништвото?
Регистарот на ризици е список на работите што можат да се случат на објектот и да чинат пари, време, квалитет или безбедност. За секој ризик се запишува од каде доаѓа, колку е веројатен, колку тешко би удрил, кој е одговорен за него и какви мерки се преземаат. Смислата е ризикот да биде видлив и редовно да се прегледува, а не да го памети еден човек.
Како се оценува ризик?
Најраспространетиот начин е со две скали од 1 до 5: веројатност и влијание. Нивниот производ го дава степенот на ризик од 1 до 25. Вообичаено 1-4 е низок ризик, 5-12 среден, а 15-25 висок. Влијанието се оценува според најтешката последица - ако ризикот го погодува и рокот и безбедноста, меродавна е потешката од двете.
Колку често треба да се прегледуваат ризиците?
Колку е посериозен ризикот, толку почесто. Разумна пракса е високите ризици да се прегледуваат секоја недела, средните на две недели, а ниските еднаш месечно. Новозаведените, сѐ уште неоценети ризици исто така треба да се погледнат во рок од една недела.
Која е разликата меѓу затворен и настанат ризик?
Затворениот ризик повеќе не може да се случи - на пример, ископните работи завршиле без свлекување. Настанатиот ризик се случил и веќе е проблем: се запишуваат датумот и последиците, а мерките продолжуваат како одговор на настанот. И двата остануваат во историјата, бидејќи од нив учи следниот објект.
Дали е потребен посебен софтвер за управување со ризици?
Не е задолжително. Мал објект може да се води и во табела. Проблемот со табелата е што никој не потсетува кога е време за преглед, мерките немаат рокови и извршители, а историјата на оценките се губи при секоја измена. Софтверот најмногу помага таму каде што ризиците се многу, а одговорните се различни луѓе.