Cili është ndryshimi mes vetëkostos dhe ofertës?

Vetëkostoja është sa ju kushton të ndërtoni, ndërsa çmimi i ofertës është sa kërkoni nga klienti. Oferta = vetëkosto + shtesë për fitim dhe rrezik. Kur firmat ofertojnë "me sy" ose kopjojnë konkurrentin, pa e ditur vetëkostonë reale, fitojnë objekte që në fakt përfundojnë me humbje.

Çfarë përfshijnë shpenzimet e përgjithshme (indirekte) në ndërtim?

Shpenzimet e përgjithshme (indirekte) janë ato që nuk mund t'i atribuohen drejtpërdrejt një zëri: ndërtimi i përkohshëm, energjia dhe uji në kantier, sigurimi fizik, rrethimet, përgatitja e mekanizuar, drejtuesi i kantierit dhe drejtimi teknik, si dhe shpenzimet administrative të përgjithshme të firmës (zyrë, kontabilitet, menaxhim). Ato shpërndahen te objektet sipas një baze të zgjedhur.

Si shpërndahen shpenzimet indirekte te objekti?

Përmes një përqindjeje shtesë mbi një bazë të zgjedhur — më shpesh mbi kostot direkte ose mbi kostot e punës. Për shembull, nëse shpenzimet vjetore të përgjithshme janë 15% e kostove direkte, çdo objekt merr +15% mbi kostot e veta direkte. Baza duhet të jetë konsistente për të gjitha objektet, që rezultatet të jenë të krahasueshme.

Pse shumica e firmave të ndërtimit nuk e dinë vetëkostonë reale?

Sepse të dhënat janë të copëzuara: faturat janë në kontabilitet, materialet — në magazinë ose në letër, puna — në disa tabela, mekanizmat — në të tjera. Pa një sistem që lidh çdo shpenzim me një objekt dhe zë specifik në kohë reale, vetëkostoja reale kuptohet vetëm pas mbylljes së objektit — kur është tepër vonë për korrigjim.

Vetëkostoja në ndërtim — si llogaritet dhe kontrollohet çmimi real i objektit

Dy firma ndërtimi ekzekutojnë të njëjtin objekt — i njëjti projekt, i njëjti vëllim, i njëjti çmim shitjeje. E para del me fitim, e dyta — me humbje. Ndryshimi nuk është te fati dhe nuk është te çmimi ndaj klientit. Ndryshimi është se firma e parë e di saktësisht sa i kushton të ndërtojë, ndërsa e dyta — jo. Ky çmim real quhet vetëkosto, dhe ai është numri më i rëndësishëm që duhet të njohë çdo firmë ndërtimi — por shumica nuk e njohin.

Çfarë është vetëkostoja në ndërtim?

Vetëkostoja është çmimi i plotë real që paguan firma për të ekzekutuar një objekt ose njësi pune. Ky është shuma e gjithçkaje që keni shpenzuar realisht — materiale, punë, makineri, nënkontraktorë, plus pjesën e shpenzimeve të përgjithshme të firmës që i takon këtij objekti.

Është e rëndësishme të mos ngatërroni tre koncepte të ndryshme:

Vetëkosto — sa ju kushton të ndërtoni (shpenzimi juaj real).
Ofertë / çmim shitjeje — sa kërkoni nga klienti.
Fitim — ndryshimi mes të dyjave.

Formula është e thjeshtë në shikim të parë:

Çmimi i ofertës = Vetëkosto + Shtesë (fitim dhe rrezik)

Problemi është se vetëkostoja është baza e këtij ekuacioni — nëse nuk e dini atë, nuk mund të përcaktoni as çmimin e ofertës. Atëherë ofertoni "me sy", kopjoni konkurrentin ose vendosni një përqindje mbi një llogari të përafërt — dhe shpresoni. Por shpresa nuk është strategji financiare.

Nga çfarë përbëhet vetëkostoja

Vetëkostoja ka dy grupe kryesore: kosto direkte dhe indirekte. Kuptimi i ndryshimit mes tyre është themeli i çdo llogaritjeje korrekte.

Kostot direkte

Këto janë kostot që mund t'i atribuoni drejtpërdrejt një zëri ose objekti specifik. Nëse ndërtoni këtë godinë, këto kosto ekzistojnë për shkak të saj:

Materialet — beton, armaturë, tulla, suvatime, izolime, dritare. Regjistrohen sipas shpenzimit real, jo sipas planit fillestar, dhe domosdoshmërisht me humbje materiali (mbetje teknologjike gjatë prerjes, thyerjes, gabimeve në furnizim).
Puna — jo vetëm paga neto, por kostoja e plotë e punës: paga bruto plus sigurimet dhe taksat në ngarkim të punëdhënësit. Ky është një gabim i shpeshtë — firmat llogarisin vetëm "tarifën për orë", ndërsa kostoja reale është 20–30% më e lartë për shkak të sigurimeve.
Mekanizmat — vinça, eskavatorë, pompa betoni, ngritëse. Te makineria e vet regjistrohet amortizimi, karburanti dhe operatori; te ajo me qira — çmimi i qirasë.
Nënkontraktorët — gjithçka që porositni jashtë (hidrosanitare, elektrike, fasada) është kosto direkte për objektin.

Kostot indirekte (shpenzimet e përgjithshme)

Këto janë kostot që i shërbejnë objektit ose firmës në tërësi, por nuk mund t'i atribuohen një zëri specifik — quhen edhe shpenzime të përgjithshme ose indirekte. Ato ekzistojnë, por nuk "varen" nga asnjë rresht i preventivit sasior:

Shpenzimet e përgjithshme të ndërtimit në kantier — ndërtimi i përkohshëm (kontejnerë, rrethim i përkohshëm), energjia dhe uji në kantier, sigurimi fizik, pastrimi, organizimi i ekzekutimit.
Drejtimi teknik — drejtuesi i kantierit, drejtuesi teknik, gjeodeti — njerëz koha e të cilëve ndahet mes detyrave dhe objekteve.
Shpenzimet e përgjithshme (administrative) të firmës — zyrë, kontabilitet, menaxhim, softuer, reklamë. Këto shpenzime duhet të "mblidhen" nga të ardhurat e të gjitha objekteve.

Shpenzimet e përgjithshme janë vendi ku më shpesh fshihet humbja. Është e lehtë të harroni se drejtuesi i kantierit, energjia e përkohshme dhe kontabiliteti i firmës gjithashtu duhet të paguhen — dhe pikërisht nga marzhi i objekteve.

Si shpërndahen shpenzimet e përgjithshme

Kostot direkte janë të lehta — ato kanë adresën e vet. Mjeshtëria e vërtetë në llogaritjen e vetëkostos është si i shpërndani kostot indirekte mes objekteve. Qasja standarde është një përqindje shtesë mbi një bazë të zgjedhur.

Hapi 1 — zgjidhni një bazë. Më shpesh baza është totali i kostove direkte ose vetëm kostot e punës. E rëndësishme është që baza të jetë e njëjta për të gjitha objektet, që të jenë të krahasueshme.

Hapi 2 — llogaritni përqindjen. Pjesëtoni shpenzimet vjetore të përgjithshme me bazën vjetore. Shembull: nëse shpenzimet vjetore të përgjithshme janë 150 000 €, ndërsa kostot vjetore direkte janë 1 000 000 €, atëherë përqindja e shpenzimeve të përgjithshme është 15%.

Hapi 3 — aplikoni mbi objektin. Çdo objekt merr +15% mbi kostot e veta direkte si pjesë të shpenzimeve të përgjithshme.

Shembull. Një objekt me kosto direkte 80 000 € dhe përqindje të përgjithshme 15% ka vetëkosto 80 000 + 12 000 = 92 000 €. Nëse e keni ofertuar për 100 000 €, fitimi juaj real është 8 000 € (8%) — dhe jo 20 000 €, siç duket nëse shihni vetëm kostot direkte.

Ky ndryshim — mes fitimit të dukshëm dhe atij real — është arsyeja pse shumë firma "punojnë me qarkullim", por pa para në fund të vitit.

Vetëkostoja sipas objektit dhe sipas zërit

Ka dy nivele në të cilat llogaritni vetëkostonë, dhe ju duhen të dyja:

Vetëkosto sipas objektit (job costing) — sa ju kushton i gjithë objekti. Kjo i përgjigjet pyetjes "a fitojmë nga ky projekt".
Vetëkosto sipas njësisë (unit cost) — sa ju kushton njësia e punës: euro për m² murim, euro për m³ beton, euro për ton armaturë. Kjo i përgjigjet pyetjes "sa të vendos në ofertën e ardhshme".

Vetëkostoja njësi është ari i vlerësimit. Kur e dini se vetëkostoja juaj reale për m² murim me gazobeton është 48 € (dhe jo 40 €, siç kishit supozuar), oferta juaj e ardhshme është e saktë — dhe konkurruese pa qenë me humbje.

Vetëkostoja e planifikuar përballë asaj faktike

Llogaritja e vetëkostos nuk është një veprim i njëhershëm në fillim. Ajo është një krahasim i vazhdueshëm mes dy numrave:

Vetëkosto e planifikuar — çfarë keni vendosur gjatë ofertimit.
Vetëkosto faktike — çfarë shpenzoni realisht ndërsa objekti ecën.

Ndryshimi mes tyre është devijimi, dhe ai është informacioni më i çmuar drejtues që keni. Nëse në 40% të realizimit shihni se kostot faktike të punës i kanë tejkaluar tashmë ato të planifikuara me 18%, keni kohë të reagoni — të ristrukturoni brigadën, të negocioni me një furnitor, të paralajmëroni klientin. Ky është thelbi i kontrollit të kostove në ndërtim.

Problemi: nëse e kuptoni devijimin pas mbylljes së objektit, informacioni është i padobishëm — paratë janë shpenzuar tashmë. Dhe pikërisht kjo ndodh kur vetëkostoja llogaritet në Excel një herë, në fund.

Pse shumica e firmave nuk e dinë vetëkostonë reale

Jo sepse nuk u intereson, por sepse të dhënat janë të copëzuara nëpër ishuj:

Faturat e materialeve janë në softuerin e kontabilitetit.
Shpenzimi real i magazinës është në letër ose në një skedar të veçantë.
Pagat janë në një tabelë të tretë.
Mekanizmat dhe nënkontraktorët — në email-e dhe kontrata.

Për të llogaritur vetëkostonë reale të një objekti, dikush duhet të mbledhë gjithë këtë me dorë, ta lidhë me objektin e duhur dhe ta shpërndajë sipas zërave. Në praktikë kjo merr ditë — prandaj nuk bëhet, ose bëhet ashpër dhe vonë. Rezultati është tejkalimi i buxhetit që duket si befasi, por në fakt ka qenë i dukshëm prej kohësh — vetëm se askush nuk po shihte.

Si e zgjidh Construction Team problemin

Pikërisht këtë zgjidh Construction Team — e kthen llogaritjen e vetëkostos nga një epope manuale në një proces automatik. Ideja kyçe është se çdo shpenzim lidhet me një objekt dhe zë në momentin e futjes së tij:

Faturë materiali → i atribuohet një objekti dhe një zëri nga preventivi.
Lëvizje magazine → ul gjendjen dhe regjistron shpenzimin real sipas objektit.
Orë pune → shkon te objekti ku është kryer.
Situacion nënkontraktori → regjistrohet si kosto direkte e objektit.

Si rezultat, vetëkostoja reale është gjithmonë e disponueshme — jo në fund të objektit, por në kohë reale. Shihni të planifikuarën përballë faktikes sipas çdo zëri, devijimet ngjyrosen automatikisht, ndërsa vetëkostot njësi nga objektet e përfunduara ushqejnë vlerësimin e ofertave të ardhshme. Construction Team lidh menaxhimin e shpenzimeve, preventivat sasior dhe analizat në një pamje të vetme, në vend të dhjetë skedarëve.

Gabime të shpeshta në llogaritjen e vetëkostos

Shpenzime të përgjithshme të harruara — llogariten vetëm kostot direkte dhe objekti duket fitimprurës, ndërsa firma në bazë vjetore është në zero. Shpenzimet e përgjithshme duhet të jenë në llogaritje, jo "diku sipër".
Kosto e punës e nënvlerësuar — regjistrohet paga neto në vend të kostos së plotë me sigurime. Kostoja reale është 20–30% më e lartë.
Humbje materiali që mungon — materiali llogaritet sipas sasisë teorike, pa mbetje. Në kantier shpenzohet gjithmonë më shumë.
Mekanizëm i paregjistruar — makineria e vet "duket falas", por karburanti, amortizimi dhe operatori janë kosto reale.
Ngatërrim me TVSH-në — përzierja e vlerave me dhe pa TVSH në një llogaritje deformon rezultatin. Vetëkostoja llogaritet pa TVSH.
Llogari e njëhershme — vetëkostoja llogaritet një herë në fillim dhe askush nuk e ndjek. Pa analizë plan/fakt, llogaritja është dëshirë, jo menaxhim.

Përfundimi

Vetëkostoja nuk është një formalitet kontabël — ajo është ndryshimi mes një firme që e di nëse fiton dhe një firme që shpreson. Fillohet me disiplinë: çdo shpenzim të ketë adresë (objekt dhe zë), shpenzimet e përgjithshme të shpërndahen në mënyrë konsistente, dhe vetëkostoja e planifikuar të krahasohet me atë faktike ndërsa objekti ecën — jo pas tij.

Excel mund të bëjë hapin e parë. Por vetëkostoja e vazhdueshme, e saktë në kohë reale kërkon që të dhënat të jenë të lidhura, jo të shpërndara — dhe pikërisht kjo është ndryshimi mes reagimit në kohë dhe kuptimit me një muaj vonesë.

Artikuj të lidhur

Kontrolli i kostove në ndërtim — si të mos e tejkaloni buxhetin — si të ndiqni plan/fakt sipas kostove në kohë reale
Pse projektet e ndërtimit e tejkalojnë buxhetin — pesë shkaqet e tejkalimit dhe si t'i parandaloni
Si të përgatisni një preventiv sasior dhe vlerësues (BoQ) — themeli mbi të cilin mbështetet çdo llogaritje vetëkostoje

Doni të dini vetëkostonë reale të çdo objekti, pa mbledhur të dhëna nga dhjetë skedarë? Kërkoni një demonstrim dhe do t'ju tregojmë si i lidh Construction Team kostot, magazinën dhe punën në një pamje të gjallë të fitimit. </content> </invoke>